UŞAQLARDA EKRAN MƏRUZİYYƏTİ VƏ FƏSADLARI – “HƏSSAS ANA"
Valideynin həm ən çox verdiyi sual Ekran nə dərəcədə ziyanlıdır, həm də nə yazıq ki elə özlərinin körpələri və uşaqları məruz buraxdıqları başı bəlalı “EKRAN” dan danışmaq istəyirəm bu dəfə. Buna həm TV, həm də digər vasitələr telefon, planşet və kompüter aiddir. Həddindən artıq ekran vaxtı uşaqlara bir sıra mənfi təsirlər göstərə bilər:
1) Fiziki sağlamlıqla əlaqədar problemlər: Uzun müddətli ekran vaxtı oturaq həyat tərzinə gətirib çıxara bilər, bu da piylənmə riskini, həmçinin diabet və ürək-damar xəstəlikləri kimi əlaqəli sağlamlıq problemlərini artırır. Bu, həmçinin göz yorğunluğuna və miopiya (uzaqgörmə) və epilepsiya kimi problemlərə səbəb ola bilər.
2) Psixoloji problemlər: Ekranın yüksək səviyyələri uşaqlarda narahatlıq, depressiya və digər psixi sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir. Bu, həm də özünə inamın azalmasına və sosial izolyasiyaya gətirib cixara bilər.
3) İnkişaf gecikmələri: Körpələr,xüsusən də 2 yaşından kiçik uşaqlar üçün həddindən artıq ekran vaxtı dil inkişafına, zəka bacarıqlarına və sosial qarşılıqlı əlaqəyə (ünsiyyətə) təsir göstərə bilər.
4) Davranış problemləri: Ekranda qalma vaxtının artması diqqət problemləri, Hiperaktivlik və davranış problemləri ilə əlaqələndirilir. O, həmçinin mediada yersiz məzmuna və ya aqressiv davranışa məruz qalmaqla uşaqların davranışlarına təsir göstərə bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) uşaqlar üçün ekran vaxtı ilə bağlı aşağıdakı tövsiyələri təqdim edir:
1) 0-2 yaş: Ekran qarşısında heç vaxt keçirmirik. Bunun əvəzinə körpələri fiziki fəaliyyətlərdə və interaktiv oyunlarda iştirak etməyə təşviq etmək lazımdır.
2) 2 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün ekran vaxtı gündə 1 saatdan çox olmamalıdır (25-39 dəqiqə olmaqla gün ərzində) az vaxt daha yaxşıdır.
3) 3-6 yaşlı uşaqlar: Ekran vaxtı gündə 1 saatdan çox olmamalıdır. Daha az ekran vaxtı daha yaxşıdır və ekran vaxtının yuxu, fiziki fəaliyyət və sağlamlıq üçün vacib olan digər davranışları əvəz etməməsini təmin etmək vacibdir.
4) 6 yaşdan yuxarı insanlar: Gündəlik ekran vaxtı 2 saatdan çox olmamalıdır və bu zaman davamlı ard-arda yox yenə də yuxarda da bildirdiyimiz kimi, gün ərzində 40-45 dəqiqə maksimum olaraq bölünməlidir. Bir də xüsusən gecə yuxusundan ən az 1.5-2 saat öncə ekrana baxmamaq tövsiyə olunur.
1) Fiziki sağlamlıqla əlaqədar problemlər: Uzun müddətli ekran vaxtı oturaq həyat tərzinə gətirib çıxara bilər, bu da piylənmə riskini, həmçinin diabet və ürək-damar xəstəlikləri kimi əlaqəli sağlamlıq problemlərini artırır. Bu, həmçinin göz yorğunluğuna və miopiya (uzaqgörmə) və epilepsiya kimi problemlərə səbəb ola bilər.
2) Psixoloji problemlər: Ekranın yüksək səviyyələri uşaqlarda narahatlıq, depressiya və digər psixi sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir. Bu, həm də özünə inamın azalmasına və sosial izolyasiyaya gətirib cixara bilər.
3) İnkişaf gecikmələri: Körpələr,xüsusən də 2 yaşından kiçik uşaqlar üçün həddindən artıq ekran vaxtı dil inkişafına, zəka bacarıqlarına və sosial qarşılıqlı əlaqəyə (ünsiyyətə) təsir göstərə bilər.
4) Davranış problemləri: Ekranda qalma vaxtının artması diqqət problemləri, Hiperaktivlik və davranış problemləri ilə əlaqələndirilir. O, həmçinin mediada yersiz məzmuna və ya aqressiv davranışa məruz qalmaqla uşaqların davranışlarına təsir göstərə bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) uşaqlar üçün ekran vaxtı ilə bağlı aşağıdakı tövsiyələri təqdim edir:
1) 0-2 yaş: Ekran qarşısında heç vaxt keçirmirik. Bunun əvəzinə körpələri fiziki fəaliyyətlərdə və interaktiv oyunlarda iştirak etməyə təşviq etmək lazımdır.
2) 2 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün ekran vaxtı gündə 1 saatdan çox olmamalıdır (25-39 dəqiqə olmaqla gün ərzində) az vaxt daha yaxşıdır.
3) 3-6 yaşlı uşaqlar: Ekran vaxtı gündə 1 saatdan çox olmamalıdır. Daha az ekran vaxtı daha yaxşıdır və ekran vaxtının yuxu, fiziki fəaliyyət və sağlamlıq üçün vacib olan digər davranışları əvəz etməməsini təmin etmək vacibdir.
4) 6 yaşdan yuxarı insanlar: Gündəlik ekran vaxtı 2 saatdan çox olmamalıdır və bu zaman davamlı ard-arda yox yenə də yuxarda da bildirdiyimiz kimi, gün ərzində 40-45 dəqiqə maksimum olaraq bölünməlidir. Bir də xüsusən gecə yuxusundan ən az 1.5-2 saat öncə ekrana baxmamaq tövsiyə olunur.
Məlumat Saytda şərhləri oxumaq, şərh yazmaq, xəbər göndərmək üçün QEYDİYYATDAN keçməyiniz lazımdır.
